O tym, w jaki sposób i w jakim zakresie przekształcenia geomechaniczne i hydrologiczne wpływają na środowisko przyrodnicze dyskutowali uczestnicy konferencji naukowej, która odbyła się w ośrodku „Verano” od 15 do 18 czerwca br. Spotkanie zgromadziło kilkudziesięciu naukowców z wielu polskich uczelni, a także przedstawicieli urzędu marszałkowskiego i samorządów gmin okolic Konina i Turku.

Była to już IV konferencja; takie spotkania organizowane są cyklicznie przez Katedrę Gleboznawstwa i Ochrony Gruntów Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu oraz Polskie Towarzystwo Gleboznawcze przy współudziale kopalń węgla brunatnego „Konin” i „Adamów”.

Tegoroczna konferencja skupiła się na wpływie przekształceń spowodowanych działalnością górniczą na pokrywę glebową, cieki i zbiorniki powierzchniowe oraz wody podziemne. Przedstawiono kilkanaście referatów związanych ze szczegółowymi aspektami zagadnienia. Prof. dr hab. Jan Przybyłek z Instytutu Geologii UAM w Poznaniu omówił warunki hydrogeologiczne i problemy odwadniania odkrywek we Wschodniej Wielkopolsce. Duże zainteresowanie wzbudził referat prof. dr. hab. Andrzeja Kędziory z Instytutu Środowiska Rolniczego i Leśnego PAN w Poznaniu, dotyczący wpływu zmian klimatycznych na strukturę bilansu wodnego Kujaw. Naturalne i antropogeniczne zmiany wód powierzchniowych na Pojezierzu Wielkopolsko-Kujawskim omówił prof. nadzw, dr hab. Włodzimierz Marszelewski z Zakładu Hydrologii i Gospodarki Wodnej UMK w Toruniu.

Katedra Gleboznawstwa i Ochrony Gruntów UP od 40 lat prowadzi badania nad wpływem kopalń odkrywkowych na środowisko. Przedstawiciele tej placówki, prof. dr hab. Andrzej Mocek i prof. dr hab. Wojciech Owczarzak, przygotowali referat na temat zmian uwilgotnienia gleb w obszarach oddziaływania odkrywek węgla brunatnego.

Stałym tematem konferencji jest rekultywacja; największe doświadczenie w dziedzinie rekultywacji rolniczej ma Katedra Gleboznawstwa i Rekultywacji Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, kierowana przez prof. dr. hab. Mirosławę Gilewską, która skupiła się na kwestii kształtowania przestrzeni produkcyjnej na terenach poprzemysłowych. Uzupełnieniem dyskusji była sesja terenowa – uczestnicy konferencji mieli okazję zobaczyć rekultywowany w kierunku wodnym teren po odkrywce Lubstów oraz odkrywkę Tomisławice KWB „Konin”, a także zrekultywowane zwałowisko popiołów Elektrowni Adamów i rekultywację zwałowiska wewnętrznego KWB „Adamów”.

Z wystąpień naukowców wynika, że wpływ kopalń odkrywkowych, zarówno na odwodnienie gleb, jak i poziom wody w jeziorach, nie jest tak jednoznaczny, jak się powszechnie sądzi. Wpływ na stosunki wodne i stan gleby ma wiele czynników, w tym opady atmosferyczne, naprzemienne susze i powodzie, czy warunki geologiczne. Uczestnicy konferencji apelowali o to, by w dyskusji publicznej wziąć pod uwagę głos nauki, dysponującej rzetelnymi wynikami prawidłowo prowadzonych badań i potrafiącej właściwie je zinterpretować.

Przedstawiciele zarówno nauki, jak i praktyki zgodnie podkreślali, że wieloletnia współpraca kopalń i uczelni (której początki sięgają lat 1970.) przynosi korzyści wszystkim zainteresowanym. Kopalnie mają dostęp do rzetelnych badań i naukowej ich interpretacji. Administracja państwowa - pomoc przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych, a uczelnie – szerokie pole do badań. Prof. dr hab. Piotr Skłodowski, prezes Polskiego Towarzystwa Gleboznawczego, uznał współpracę poznańskich uczelni z kopalniami za wzorową.