Odkrywki

Węgiel z odkrywki Morzysław wydobywano już w czasie wojny, jednak eksploatacja złoża na skalę przemysłową rozpoczęła się w 1945 roku. Początkowo surowiec sprzedawano miejscowej ludności, od 1946 r. produkowano z niego brykiety. Węgiel wykorzystywany był także do produkcji prądu elektrycznego na potrzeby kopalni i miasta. Odkrywka działała do 1953 r., wydobyto z niej 1 mln ton węgla. W miejscu dawnego wyrobiska znajduje się dzisiaj Park 700-lecia z terenami rekreacyjnymi i ośrodkiem sportowym.

Odkrywka Niesłusz funkcjonowała w latach 1953 – 1961, wydobyto z niej 4 mln ton węgla. Odkrywka powstała po wysuszeniu jeziora Niesłusz, obecnie w tym miejscu znajduje się jezioro Zatorze o podobnej wielkości, co dawny akwen (18,5 ha). Obszar pogórniczy został zrekultywowany i jest naturalnym terenem rekreacyjnym dla mieszkańców osiedla Zatorze.
Na terenie poodkrywkowym powstał także kompleks handlowy i ogródki działkowe.

Odkrywka Gosławice działała w latach 1957 – 1974, dając prawie 39 mln ton węgla. Była pierwszą konińską odkrywką, na której zastosowano nowoczesne na owe czasy maszyny – wielkogabarytowe koparki i zwałowarki o dużej wydajności.
W dawnym wyrobisku powstało jezioro Czarna Woda o powierzchni 32,5 ha. Teren wokół zbiornika został wyplantowany i obsadzony drzewami i krzewami. Sam akwen i jego otoczenie stanowi popularne miejsce rekreacyjne dla mieszkańców Konina. Obok jeziora Czarna Woda znajduje się także mniejszy zbiornik (3,8 ha), powstały w miejscu osadnika wody przemysłowej z brykietowni. Zagospodarowanie tego terenu stanowiło część powstającej strefy ochronnej rejonu przemysłowego Konina.

Odkrywka Pątnów rozpoczęła eksploatację węgla w 1962 r., zakończyła ją w 2001. Wydobyto w tym czasie prawie 130 mln ton węgla. Na odkrywce Pątnów do 1996 roku (najdłużej w kopalni) istniało odwodnienie podziemne; działały tu cztery szyby główne o głębokości 38-69 m. Podziemne chodniki odwadniające na Pątnowie miały łącznie długość 102 km, w całej kopalni ich długość przekraczała 370 km. Obecnie odwodnienie złoża prowadzone jest za pomocą studni głębinowych.
Teren po odkrywce Pątnów został poddany rekultywacji o kierunku leśnym i rolnym. W wyrobisku końcowym powstał zbiornik wodny o powierzchni 346 ha, który dziś stanowi własność prywatną.

Odkrywka Kazimierz czerpała ze złoża Pątnów III. Eksploatacja węgla trwała 46 lat, od 1965 do 2011 roku; wydobyto 131 mln ton surowca. Odkrywka podzielona była na dwa pola: Kazimierz Południe (gdzie wydobycie zakończono w 1997 roku) oraz Kazimierz Północ (działał do roku 2011). Na odkrywce Kazimierz jako pierwszej w kopalni „Konin” zastosowano układ technologiczny KTZ (koparka – system przenośników taśmowych – zwałowarka). Zrekultywowany teren po odkrywce Kazimierz Południe zajmuje 110 ha. Powstał tam zbiornik wodny o powierzchni 65 ha, podzielony na dwie części, którego skarpy umocniono geowłókniną i geokratą. Na obszarze zrekultywowanego zwałowiska wewnętrznego tej odkrywki znajduje się lotnisko Aeroklubu Konińskiego. Zgodnie z planem zagospodarowania terenu po odkrywce Kazimierz Północ w jej wyrobisku końcowym utworzony zostanie akwen o powierzchni 520 ha.

Węgiel brunatny z odkrywki Jóźwin wydobywany jest od 1971 roku, jest to zatem obecnie najstarsza odkrywka kopalni „Konin”. Początkowo eksploatacja węgla prowadzona była z Jóźwina I na złożu Pątnów II, później z Jóźwina II A w północnej części złoża Pątnów III. Od 1999 roku trwa wydobycie ze złoża Pątnów IV, na odkrywce Jóźwin II B. Eksploatacja będzie prowadzona do 2020 roku. Przy zdejmowaniu nadkładu na tej odkrywce pracują, między innymi, największe koparki KWB „Konin”: dwie maszyny typu SRs 1800, zwane „hiszpankami”.
Teren po odkrywce Jóźwin II A zrekultywowany został w kierunku rekreacyjno-sportowym. W skład kompleksu rekreacyjnego, zwanego Maltą Bis, wchodzi między innymi 70-metrowy stok narciarski i zbiornik wodny. Przygotowano także teren pod tor motocrossowy oraz amfiteatr. Na obszarze po odkrywce Jóźwin IIB powstanie między innymi jezioro o powierzchni 440 ha.

Odkrywka Lubstów działała 27 lat, przez ten czas wydobyto 107 mln ton węgla, pod koniec XX wieku stąd pochodziło 40% konińskiego węgla. Eksploatację prowadzono od 1982 roku. Ostatni pociąg z lubstowskim węglem został odprawiony do elektrowni 3 kwietnia 2009 roku. Złoże Lubstów stanowiło największy pokład węgla w zagłębiu konińskim, grubość pokładu dochodziła miejscami do 90 m. W latach 1990 była to najgłębsza odkrywka węgla brunatnego w Polsce, osiągnęła poziom –55 m n.p.m. przy rzędnej terenu +103 m n.p.m..
Zwałowisko zewnętrzne odkrywki jest przykładem rekultywacji rolnej i leśnej (powstało 70 ha lasu). Przeważającym kierunkiem rekultywacji zwałowiska wewnętrznego jest kierunek rolny, natomiast w wyrobisku końcowym powstaje zbiornik wodny, którego powierzchnia wyniesie około 480 ha, pojemność sięgnie 137 mln m3. Zbocze akwenu zostało wzmocnione krzewami i trawą, zastosowano także dodatkowe zabezpieczenie w postaci hydrożelu. Wyznaczone już zostały ścieżki rowerowe i spacerowe. Projekt zagospodarowania terenu wokół jeziora, uzgodniony z władzami gminy Sompolno, przewiduje stworzenie bazy dla turystyki, żeglarstwa i sportów motorowodnych.

Odkrywka Drzewce uruchomiona została w 2005 roku. Jej zasoby przemysłowe wynoszą 35 mln ton. Złoże węgla brunatnego składa się z już wyeksploatowanego pola Bilczew oraz pól Drzewce A i Drzewce B. Zakończenie wydobycia przewidziane jest na rok 2018. Na odkrywce zastosowano nowatorską technologię zwałowiska tymczasowego, co pozwoliło znacznie zmniejszyć objętość zwałowiska zewnętrznego (do 4 mln m3).
Niemal od początku istnienia odkrywki prowadzone są na jej terenie prace rekultywacyjne, w postaci nasadzeń sosny, brzozy i robinii akacjowej. Leśny kierunek rekultywacji został podyktowany występowaniem w nadkładzie głównie utworów piaszczystych. Plan zagospodarowania obszaru pogórniczego przewiduje także utworzenie akwenu o powierzchni 125 ha. Na prośbę gminy Kramsk zmieniony został kierunek rekultywacji terenu po polu Bilczew – w wyrobisku powstaje tam 33-hektarowy zbiornik wodny.

W maju 2010 roku rozpoczęto zdejmowanie nadkładu na odkrywce Tomisławice. Złoże to położone jest w większości na terenie gminy Wierzbinek, w województwie wielkopolskim. Zasoby przemysłowe oszacowano na 41 mln ton. Roboty górnicze na Tomisławicach poprzedził transport maszyn z zamkniętej odkrywki Lubstów. Trasę o długości ponad 13 km w ciągu 13 dni przejechały: zwałowarka A2 RsB 8800, koparka KWK 1500s, koparka Esz 5/45 oraz dziewięć stacji napędowych. Park maszynowy Tomisławic uzupełniła nowa koparka kompaktowa KWK 250L z przenośnikiem samojezdnym PGOT 1250 oraz zmodernizowane koparki SRs 1200 i Rs 560.
Eksploatacja węgla na tej odkrywce uruchomiona została we wrześniu 2011 r. Surowiec odstawiany jest do ZE PAK transportem samochodowym i kolejowym. Zakończenie wydobycie nastąpi około roku 2030.
Już od chwili rozpoczęcia zdejmowania nadkładu na odkrywce prowadzone są prace związane z przyszłą rekultywacją techniczną i biologiczną wyrobiska. Po zakończeniu eksploatacji w miejscu odkrywki powstanie między innymi kompleks obiektów sportowo-rekreacyjnych oraz zbiornik wodny o powierzchni ponad 200 ha.